In de buurt

In het museum zelf kunt u de permanente tentoonstelling over de Goudsberg bezichtigen.
Op basis van objecten, foto’s en interactieve onderdelen krijgt de bezoeker een schat aan informatie over de rijke geschiedenis van Lunteren en omgeving. De tentoonstelling is bedoeld als aanleiding om al die prachtige plekken in de directe omgeving ook daadwerkelijk te gaan bezoeken. En daarnaast kunt u een kijkje nemen bij de steeds wisselende tentoonstellingen in het museum.
Naast het museum staat een informatiebord met daarop een grote kaart van het gebied met het wandelnetwerk daarop ingetekend en daarnaast een ‘kijker’ met daarin beelden van de 7 belangrijkste ‘schatten’ van de Goudsberg. Buiten op de hoek van het gebouw staat knooppuntpaal nummer 1, startpunt van een wandeltocht door het gebied.

Op 16 oktober 1965 onthulde de voorzitter van de Gelderse VVV de heer J. Veth op één van de toppen van de Goudsberg, op de 51 meter hoge Lindeboomsberg, een zwerfsteen met daarop de inscriptie ‘Middelpunt van Nederland’. “U hebt Nederland een hart gegeven”, aldus de heer Veth.
Ir Wigman uit Lunteren had laten uitrekenen dat er vanaf dit middelpunt in alle windstreken (noord, zuid, oost en west), voor de drooglegging van de grote IJsselmeerpolders, evenveel land te vinden was.

Het Luntersche Buurtbosch is een bosgebied op de Veluwe ten oosten van Lunteren. Het is aangelegd in de jaren 90 van de negentiende eeuw door notaris J.H.Th.W. van den Ham.
Van den Ham – in Lunteren bekend als de “Oude Notaris” – liet vervolgens weten dat iedereen die zijn stukje grond wilde verkopen voor 40 tot 50 gulden per hectare bij hem terechtkon. Hij kreeg al snel grote stukken heide in bezit. Zijn belangstelling ging vooral uit naar de heide op en rond de Hoge Berg en de Galgenberg. Die achtte hij niet geschikt voor landbouw, maar wel voor bebossing. Hij verwierf in korte tijd ongeveer 130 ha. Hij maakte een bebossingsplan dat gebaseerd was op paden in een bladervorm. Langs de paden kwamen loofhoutsingels. Daartussen werd grove den geplant. In totaal werden 600.000 dennen en 100.000 loofblomen geplant.

Het bos is tegenwoordig geregistreerd als monument in het monumentenregister van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed.

Ook de gedenkboom die in 1914 geplant is op een open plek in het bos, een amerikaanse eik, met daaromheen een smeedijzeren hek en aan vier zijden banken, heeft die status. Uitzichttoren de Koepel, gelegen midden in het Buurtbosch op de Galgenberg is ook een rijksmonument. De stichting “Het Luntersche Buurtbosch” wordt bijgestaan en financieel ondersteund door de vereniging “Vrienden van het Luntersche Buurtbosch”. Deze vereniging is met 1.250 leden een van de grootste verenigingen van de gemeente Ede.

Toen notaris Van den Ham begon met het aanleggen van het Buurtbosch liet hij op de Galgenberg van 33 meter hoog eerst een theehuisje bouwen met een rieten puntdak. Later bouwde hij daar een stenen paviljoen met kantelen en in de zestiger jaren van de vorige eeuw kwam daar een verdieping op, de opgroeiende bomen belemmerden het uitzicht.
Hij gebruikte deze gebouwtjes als uitvalsbasis voor zijn inspectie-tochten. In 1913 na het overlijden van de ‘oude’ notaris werd er door veelzijdig kunstenaar, tevens architect W.O.J. Nieuwenkamp een geheel nieuw gebouw neergezet. Het kreeg nu het karakter van een uitkijktoren. In de zestiger jaren werd de toren opnieuw verhoogd tot 22 meter, zodat het mogelijk bleef over de bomen uit te kijken.
De Koepel, zoals de uitzichttoren wordt genoemd, is tegenwoordig een rijksmonument, evenals de waterpomp. In 2009 is “de Koepel” grondig gerestaureerd.

Het Bosbad Lunteren is oorspronkelijk gebouwd in 1937. Het is aangelegd in harmonie met de bosrijke omgeving. De baden bezitten glooiende (organische) vormen, die sterk bepalend zijn voor de atmosfeer van het bad. De ligweiden zijn terrasvormig aangelegd en de tuinpartijen en bomen op en aan de rand van het terrein geven het bad een parkachtig karakter.

De in 1938 gebouwde ‘Muur van Mussert’ werd 150 meter lang en tien meter hoog. In de muur is een kamertje gemetseld waar Mussert zijn brieven aan Hitler schreef. Er kwam ook een vlaggenmast bij van 38 meter lengte. Bij de muur werden zes grote bijeenkomsten gehouden, “Hagespraken”, waar maximaal per keer zo’n 20.000 NSB’ers bij aanwezig waren. De NSB deed echter voorkomen – door foto’s te manipuleren – dat het er 50.000 tot 70.000 waren.[1] De financiering van het gehele complex kwam tot stand op basis van bijdragen van de leden van de NSB. Gedurende de jaren 1938-1941 werd er gebouwd, maar vermoedelijk is het complex niet geheel gerealiseerd zoals de oorspronkelijke bedoeling was. De oorlogsomstandigheden en gebrek aan financiën hebben voltooiing verhinderd. Vooral door het door de Duitsers ingestelde verbod op massabijeenkomsten van politieke partijen en de schaarser wordende benzine.

De NSB wilde met de Hagespraken de eenheid van de partij benadrukken. Ieder lid werd opgeroepen om jaarlijks op Tweede Pinksterdag acte de présence op de Goudsberg te geven. Het was het jaarlijkse moment waarop de NSB’ers zich onder elkaar konden voelen en waarop ze zich aan elkaar konden sterken, tegen wat werd ervaren als ‘de grote boze buitenwereld’. De opkomst was steevast groot: vele duizenden NSB-leden begaven zich naar dit jaarlijkse ‘uitje’.

Het Bosbad Lunteren is oorspronkelijk gebouwd in 1937. Het is aangelegd in harmonie met de bosrijke omgeving. De baden bezitten glooiende (organische) vormen, die sterk bepalend zijn voor de atmosfeer van het bad. De ligweiden zijn terrasvormig aangelegd en de tuinpartijen en bomen op en aan de rand van het terrein geven het bad een parkachtig karakter.